Recent heeft Beeld & Geluid een grote hoeveelheid video- en audioopnamen uit haar archief online beschikbaar gesteld. Een fantastische bron van historische bewegende beelden en geluiden uit voorbije tijden. En ja, daar bevindt zich ook het geluid van een Flaes & Brünjes-orgel tussen! We gaan 60 jaar terug in de tijd: op 7 januari 1966 bespeelt organist Simon C. Jansen (1911-1980) voor de VRPO het Flaes & Brünjes-orgel in de Dorpskerk van Kwadijk.
We horen in de 29 minuten durende radio-uitzending het Flaes & Brünjes-orgel in de situatie dat er nog geen elektrische windmotor was. De orgeltrappers Ten Hage en Pauw, respectievelijk 66 en 75 jaar, trappen zich voor Jansen en de luisteraars de longen uit het lijf.
Simon C. Jansen, organist van het grote orgel in de Westerkerk in Amsterdam, vertelt dat hij graag op kleine orgels zoals het Kwadijkse instrument speelt. Na een fuga van Händel geeft hij een korte klankdemonstratie. Jansen vindt de Prestant "een beetje aan de dikke kant, eigenlijk een kind van zijn tijd, maar toch wel mooi." We horen ook de fluiten, Salicionaal en Cornet. Jansen vervolgt de bespeling met een fuga van Robert Schumann, waarbij hij een heel natuurlijk crescendo weet te realiseren. Met een suite van de laat 17e-eeuwse componist Pieter Bustijn laat hij horen dat 19e-eeuwse Flaes & Brünjes-orgels nog vrij klassiek van klank zijn, en deze "oude" muziek er prima klinkt.
Simon C. Jansen vindt het instrument van Kwadijk "een leuk orgel om op te improviseren".
En dan: onder Jansens improvisatie horen we plotselings het Flaes & Brünjes-orgel van Kwadijk zélf aan het woord; het vertelt hoe bijzonder het is om als 100-jarige plotseling op de radio te komen, dat "zijn vader Pieter Flaes (...) zo zoetjesaan in de belangstelling" komt en dat hij zich tussen de tweewekelijkse kerkdiensten, die er anno 1966 nog zijn, "dood verveelt". Maar goed dat het instrument in 1966 niet kan bedenken hoe de situatie er over 60 jaar zal uitzien; anno 2026 wordt het orgel maar een paar keer per jaar gebruikt.
Dankzij dit mooie initiatief van Beeld & Geluid horen we hoe een Flaes & Brünjes-orgel, anno 2026 honderdzestig jaar oud, klonk toen het bijna de helft jonger was!
Ga naar de radio opname van het Flaes & Brünjes-orgel van Kwadijk, 1966
